Aangezien ik training geef in zowel improviseren als debatteren, schreef ik een blog over de overeenkomsten tussen deze twee. Ik denk dat de theatervloer en de debat-arena dichter bij elkaar liggen dan je zou denken. En dat een kruisbestuiving erg nuttig en leerzaam zou kunnen zijn. Meer daarover in mijn artikel voor improblog.nl
Als de kunst van het improviseren je basis is, is elk optreden verrassend. Maar als je, zoals ik, al jarenlang regelmatig improviseert dan gaat de echte verrassing er soms een klein beetje af. Niet voor het publiek, dat is eigenlijk altijd overdonderd als het voor eigen ogen een voorstelling ter plekke ziet ontstaan, maar wel voor jezelf. Gelukkig komt er geregeld een mailtje voorbij met een aanvraag die je dan wel weer opnieuw verrast en uitdaagt. Zo’n mail kreeg ik een aantal weken geleden.
Theatrale opschudding
Het ging om een optreden tijdens een tuinfeest in Doorn waar de gasten wel wat verrast en opgeschud mochten worden. De vorige keer speelde twee acteurs opgepaste gasten, die zich steeds vreemder gingen gedragen. Zoiets zou weer ontzettend leuk zijn. Het eerste wat ik dacht was: dat is dus al eens gedaan, dat moet je niet nog een keer doen. Na wat overleg stelde ik het volgende concept voor: Zangeres en collega-improvisator Doris Bartels en ik mengen ons onder de gasten. Tijdens de gesprekken die we voeren letten we heel goed op en wat we daarin te horen krijgen verwerken we in een muzikaal optreden.
Alibi
Zo gezegd zo gedaan. We kregen allebei een alibi, zo was ik een oud-collega van de organisator en deed ik me een middag lang voor als docent Nederlands. Zodra het te veel over deze zogenaamde baan ging, stuurde ik het gesprek gauw een andere kant op. Toch ontkwam ik er af en toe niet aan erover te praten, zo heb ik ter plekke eindexamenresultaten verzonnen. Hilariteit alom toen ik daar tijdens ons optreden met een knipoog mijn excuses voor deze onzin aanbood.
Gespreksstof
Het bijzondere van dit experiment was voor mij dat ik zulke boeiende gesprekken had tijdens het feestje. Ik kende er niemand en de meeste gasten waren een stuk ouder dan ik, maar ik heb heel leuk contact gehad. De reden: ik luisterde extra goed omdat ik wist dat wat er werd verteld voer was voor ons optreden. Luisteren is sowieso een vaardigheid die je opdoet door je te bekwamen in improvisatie-theater (het komt ook vaak terug in de trainingen en workshops die ik verzorg). Ook als je scenes en verhalen speelt is het van groot belang goed te luisteren naar je medespelers.
Onthulling
Het uiteindelijke optreden bestond uit een bestaand lied (Summertime) ter introductie, een praatje van mij (met uitleg en wat grappen en observaties) en een geïmproviseerd lied waarbij ik Doris begeleide op gitaar. Ze koos als thema ‘vakantie’ en schudde de coupletten over de vakantieplannen van de gasten uit haar mouw, tot groot vermaak van de toehoorders die nauwelijks konden geloven dat wat ze net nietsvermoedend hadden verteld nu werd bezongen. Drie weken met een camper door Kroatië waarbij alleen de man rijdt. De halve wereld over vliegen om vooral lekker niets te gaan doen.
Missie geslaagd
Na afloop waren we dik tevreden over dit bijzondere optreden. Het is weer eens wat anders dan trainingen en workshops geven of op een podium staan waarbij het publiek bewust input geeft. Een geheim muzikaal improvisatie-duo is geboren. Feestgangers, wees op uw hoede wat u ons toevertrouwt…
After having performed on several internation improv festivals, I thought it might be a good idea to create an English improv resume. So here it is (click here for a pdf version)
Vorige week was ik op het internationale improvisatie festival in Tampere, Finland. Ontzettend leuke tijd gehad daar, met workshops en shows. Hoogtepunt was mijn eigen optreden met Werewolves The Improv Show.
Afgelopen weekend was ik namens het Nederlands Debat Instituut op pad voor verschillende opdrachten. Zo verzorgde ik vrijdag een training in debatteren op de Willem Lodewijk Conferentie van VNO-NCW Noord en De Friesland Zorgverzekeraar. Daarvoor reisde ik af naar het mooie Beetsterzwaag om op landgoed Lauswolt de deelnemers te trainen en begeleiden in de debatkunst. Het was een ontzettend warme dag maar dat weerhield de deelnemers er niet van een aantal verhitte debatten te voeren, mooi om te zien.
De volgende dag stond ik in een heel andere omgeving: het prachtige CREA Theater te Amsterdam, waar mijn cursisten in improvisatietheater een voorstelling speelden. Ik zag hetzelfde enthousiasme bij de spelers als bij de debaters de dag ervoor. Ik jureerde, presenteerde en coachte om ze goed mogelijk voor de dag te laten komen. En ze maakten er een geweldige impro-show van, waar ze met recht trots op kunnen zijn.
De dag daar weer na reisde ik af naar Utrecht voor een improvisatie-training op een heel ander niveau: meervoudig Nederlands kampioen Man met Snor had me gevraagd een workshop te verzorgen. Ook hier weer dezelfde hitte, maar ook dezelfde inzet. En daar gaat het om. Ik stond drie dagen achter elkaar voor totaal verschillende groepen, maar ik doe het graag. En als ik bij de deelnemers dezelfde passie terug zie, dan ben ik aan het eind van de dag een tevreden man.
Voor improblog.nl – een collectieve blog over improvisatietheater en alles wat daarbij komt kijken – schreef ik een stuk over prestatiedrang. Over het gevoel dat het allemaal beter kan – nee, beter moet – en hoe dat in de weg kan zitten. Een mooi voorbeeld van een thema dat ook buiten de wereld van het theater speelt en relevant is op de werkvloer. Klik hier om de blog te lezen.
Een pakkende pitch, een zakelijke update of een motiverende toespraak: spreken in het openbaar is een vaardigheid die veel professionals regelmatig nodig hebben. Het is ook iets waar veel mensen tegenop kijken. Speciaal daarvoor ontwikkelde ik de training Beter presenteren met theater-technieken. Daarin deel ik tips uit mijn jarenlange ervaring met presenteren en acteren en zet ik de deelnemers actief aan het werk. Ik heb de training aan managers bij een aantal grote bedrijven gegeven en de reacties zijn overweldigend positief. Meer over de presentatietraining in onderstaand document:
Afgelopen week was ik in Lyon op het internationale improvisatie-festival dat daar werd georganiseerd. Mooie stad, goed gezelschap en interessante workshop maar het hoogtepunt was toch wel zelf optreden met Werewolves The Improv Show. Jaren geleden ontwierp ik dat format voor een eenmalige show met de Nederlandse groep Placebo. In de loop der jaren heb ik bij theater-gezelschappen door heel Nederland en België workshops gegeven. Nu maken we met een geweldige cast de internationale podia onveilig en daar ben ik stiekem toch wel een beetje heel erg trots op.
Het was bijna half tien. Ik stond als dagvoorzitter op het podium in de Fokker Terminal in Den Haag tijdens een congres van VPM en keek zoals afgesproken naar iemand van de organisatie om te checken of de eerste spreker er al was. Die moest namelijk over ongeveer een minuut beginnen en tot dusverre was zijn status nog één groot vraagteken. Nog niet aanwezig in het pand en telefonisch onbereikbaar voor zowel ons als het sprekersbureau via wie hij geboekt was.
Nou heb ik van mijn ruimte podium-ervaring geleerd om van een probleem achter de schermen niet het probleem van het publiek te maken. Ik zei er dan ook niks over toen ik het congres opende en adviseerde de voorzitter van de vereniging dat ook niet te doen in haar openingswoord. We lossen het wel op, was mijn overtuiging. Zo vroegen we de spreker die als tweede op het programma stond of ze eventueel eerder zou kunnen beginnen. Tuurlijk, antwoordde Hélène Oosterhuis professioneel. Dan hadden we nog wat meer tijd om op de ontbrekende spreker te wachten. Ze bood zelfs aan haar lezing wat uit te breiden. ‘Mooi’, zei ik. ‘Ik kan ook wel wat extra doen door wat te vertellen over de uitgangspunten van het improviseren en wat actieve oefeningen met de zaal.’ De stress in de ogen van het organiserende bestuur – dat zo lang en intensief aan het congres had gewerkt – werd gelukkig al wat minder.
Lang verhaal kort: ik zag vanaf het podium een duim omhoog. De spreker was gearriveerd. Ongeveer een minuut voor hij op moest. Ik kondigde hem aan. Applaus. Lezing begint. Maar rustig achterover leunen zat er nog niet in. Het verhaal van de spreker was tamelijk ongestructureerd. Op een eerste interruptie vanuit de zaal zei hij dat hij daar wel van hield: vragen en opmerkingen tijdens zijn verhaal. Nou, dat laat een kritische zaal zich geen twee keer zeggen. En dus ging ik de zaal door met mijn handmicrofoon om alle bijdrages te versterken, zodat iedereen in de zaal alles kon verstaan. Gepland? Nee. Gewenst? Ja. ‘Het leek wel of je gedachten kon lezen want net toen ik dacht dat er een microfoon heen moest stond je er al’, zei een bestuurslid in de pauze. Kijk, dat soort complimenten hoor ik graag. Als dagvoorzitter moet je kunnen improviseren.
Dat betekent trouwens niet dat een goede voorbereiding zinloos is. Al maanden voor het congres had ik contact met de organisatie en dacht ik mee over de invulling van de dag. Hoe moet het draaiboek eruit zien? Hoe zorgen we ervoor dat mensen met elkaar in contact komen? Hoe kunnen we de inhoud van de workshops delen met degenen die er niet zelf bij waren?
Na het gedoe met de eerste spreker liep de dag als een trein. Juist dankzij die goede voorbereiding. Maar omdat het zelden voorkomt dat alles volgens draaiboek loopt, kan ik van toegevoegde waarde zijn als improviserende dagvoorzitter.
Gisteren was ik op uitnodiging van Theatersportgroep sPierKracht uit Hoofddorp in Zwaanshoek om mijn workshop De Onderstroom: Diepgang in Improvisatie te geven. De locatie was een mooie boerderij, met op zolder voldoende ruimte om aan de slag te gaan. Maar het was zulk mooi weer dat we al snel besloten de training op het terras achter de boerderij te houden. Een goede keuze, bleek al snel, want het was een zeer geslaagde middag. Dat is het mooie van improvisatie: je bent flexibel en kunt altijd inspelen op de omstandigheden.
